TÜBİTAK 4006 Bilim Fuarı: Başvuru, Bütçe ve Proje Örnekleri

Bu yazıda çağrı metninden ve 13. dönem kılavuzundan derlenen takvimi, bütçe formülünü, hangi harcamanın kabul edildiğini ve en çok sorun çıkaran konu olan faturalandırmayı topladık. Sonunda, okul laboratuvarında birkaç haftada tamamlanabilecek, malzeme listesi hazır altı alt proje fikri var.

2026-2027 dönemi takvimi

Kaynak: TÜBİTAK 4006-A ve 4006-B 13. dönem çağrı metinleri ile 13. dönem bilgilendirme sunumu (erişim 19 Ekim 2026). Değerlendirme ve sonuç aşamaları için TÜBİTAK gün değil ay veriyor.

Takvimde gözden kaçan bir ayrıntı var: faturaların tarihi, sözleşmedeki başlama ve bitiş tarihleri arasında olmak zorunda. Yani malzemeyi başvuru döneminde değil, sözleşme imzalandıktan sonra almak gerekiyor. Mağazamızın TÜBİTAK bilim setleri kategorisinde de bu görülüyor: 2026'da Mart ve Nisan aylarındaki sipariş sayısı, Ocak ayının dört katını geçti. Sözleşme Şubat'ta imzalanır imzalanmaz siparişi vermek, fuar haftasına kargo beklerken girmemenin en kolay yolu. İş günlerinde saat 14:00'ten önce verilen siparişler aynı gün kargoya veriliyor; İstanbul'daki okullar Perpa'daki mağazamızdan hafta içi 10:00-17:00 arasında teslim de alabiliyor.

Kimler başvurabilir?

• Okullar: 5-12. sınıflar arasında eğitim veren resmi okullar, Bilim ve Sanat Merkezleri (BİLSEM), Özel Eğitim Uygulama Okulları (II. ve III. kademe) ve Özel Eğitim Meslek Okulları. Özel okulların başvurusu kabul edilmiyor.
• Yürütücü: okulda kadrolu ve tam zamanlı görevli bir öğretmen (sözleşmeli öğretmenler dahil). Ücretli öğretmenler, okul müdürü ve müdür yardımcıları yürütücü olamıyor. Yürütücünün ARBİS kaydı olmalı.
• Başvuru sayısı: her kurumdan tek başvuru. Aynı dönemde 4006-A ve 4006-B'nin yalnızca birine başvurulabiliyor.
• Ortak fuar: aynı ildeki iki okul birlikte fuar yapabiliyor; ortak başvuruya değerlendirmede +1 puan veriliyor ve her alt projede iki okulun öğrencilerinin birlikte çalışması bekleniyor.

4006-A mı, 4006-B mi?

İki çağrının takvimi aynı; farkı, okulun daha önce fuar yapıp yapmadığı belirliyor.

Tutarlar KDV dahildir ve çağrı metinlerindeki formülden alınmıştır; 20 alt projelik örnekler TÜBİTAK'ın, 10 alt projelik satır bizim formülle hesabımızdır. Çağrı metni, destek miktarının enflasyona göre güncellenip Ekim ayında yeniden duyurulacağını yazıyor; 19 Ekim 2026 itibarıyla güncel tutar yayımlanmamıştı. Başvuru öncesinde program sayfasını kontrol edin.

Destek nasıl ödenir, neye harcanır?

Para fuardan sonra değil, önce gelir: sözleşme iki tarafça e-imzayla imzalandıktan sonra tutarın tamamı yürütücünün TÜBİTAK'a bildirdiği hesaba yatırılır. Fuar sonunda kullanılmayan tutar TÜBİTAK hesabına iade edilir ve dekont sisteme yüklenir. Sonuç raporu kabul edilirse proje yürütücüsüne proje bütçesinin %5'i kadar (brüt) Proje Teşvik İkramiyesi ödenir; izleme raporu olumsuzsa bu ikramiyeden kesinti yapılabilir.

Formül alt proje başına hesaplansa da TÜBİTAK'ın sıkça sorulan sorular belgesine göre toplam tutar alt projeler arasında ihtiyaca göre dağıtılabilir. Robot ya da elektronik içeren bir projeye daha çok, anket ya da inceleme projesine daha az pay ayırmak serbest.

Arduino kartı, sensör, motor, kablo, pil gibi malzemeler alt projede kullanıldığı sürece sarf malzemesi ya da teçhizat olarak alınabiliyor. Kılavuz robot kitleri için ayrıca bir kural koyuyor: demirbaş niteliğindeki makine-teçhizat ya da robot kit gövdesi alınırsa malzeme okulun ayniyatına hibe olarak kaydediliyor ve düzenlenen taşınır işlem fişi faturaya eklenip saklanıyor. Fuar bittiğinde robotlar okulda kalıyor; sonraki yılın robotik kulübü için iyi bir başlangıç.

3D yazıcı çağrı metninde adıyla geçmiyor. "Yazıcı" ve "sınırlı kullanımlı özel cihaz" yasağına takılabileceği için almadan önce programın iletişim adresine (bt4006@tubitak.gov.tr) sormanızı öneririz. Okulda zaten bir 3D yazıcı varsa, alt projenin gövde ya da tutucu parçalarını basmak için alınan filament sarf malzemesi niteliğinde; hangi filamentin hangi parçaya uyduğunu filament çeşitleri yazımızda anlattık.

Fatura ve internetten alışveriş kuralları

Harcama belgesinde yapılan bir hata, fuar başarılı geçse bile sonuç raporunu geri döndürebiliyor. Kılavuz ve sıkça sorulan sorular belgesindeki kurallar şöyle:

1. Fatura okul adına değil, yürütücü adına kesilir ve üzerinde "…… no'lu 4006-TÜBİTAK Bilim Fuarı Projesi" ifadesi bulunur.
2. Faturanın müşteri vergi numarası alanına yürütücünün T.C. kimlik numarası yazılır.
3. Yazar kasa fişi kabul edilmez. Mağazadan elden alımda da fatura isteyin.
4. İnternetten alımda faturada proje numarası, yürütücünün adı ve T.C. kimlik numarası yer almalı; hepsi mümkün olmazsa proje numarası ya da yürütücü bilgilerinin bulunması yeterli sayılıyor.
5. Fatura tarihi, sözleşmedeki başlama ve bitiş tarihleri arasında olmalı.
6. Robot kit gövdesi ya da demirbaş alındıysa taşınır işlem fişi faturaya eklenir.

Fatura numarası, tarihi, firma adı, tutarı ve alımın ne olduğu fuardan sonra Fuar Sonuç Sistemi'ne tek tek giriliyor. Tüm faturaları alındıkları gün PDF olarak tek bir klasörde toplamak, rapor haftasında en çok zaman kazandıran alışkanlık. Birden çok alt projenin malzemesini tek seferde almak ya da teklif istemek için destek formumuzda "Toplu alım / teklif" konusunu seçebilirsiniz.

Başvuruda alt projeler nasıl yazılır?

Başvurunun asıl yükü, her biri ayrı değerlendirilen alt projelerde. Her alt projede 2-4 öğrenci ve en fazla 2 danışman öğretmen yer alıyor; fuar genelinde yürütücü dışında en az 3 danışman öğretmen gerekiyor. Okul türüne göre en az kaç alt proje kabul edilmesi gerektiği şöyle: resmi okullar ve BİLSEM'ler için 10, özel eğitim okulları için 5; üst sınır hepsinde 20. Asgari sayıyı tutturamayan başvuru reddediliyor, bu yüzden 12-14 alt projeyle başvurmak, birkaçı elense bile fuarı kurtarır.

Her alt proje üç bölümden oluşuyor ve kelime sınırları kesin:

Alt proje türleri kılavuzda şöyle tanımlanıyor: Araştırma, bir durumun nedenini bilimsel yöntemle (hipotez, kontrollü deney, veri) araştırır. Tasarım, günlük hayattaki bir problemi çözen ya da bir işi daha iyi yapan bir model veya araç geliştirip belirlenen ölçütlere göre test eder. İnceleme, bir konuda daha önce üretilmiş bilgiyi kaynaklardan derleyip değerlendirir. 4006-A'da başvuruda üç türün de bulunması değerlendirmede dikkate alınıyor.

Her alt proje 12 ana alandan birine (Biyoloji, Fizik, Kimya, Matematik, Teknoloji ve Tasarım, Bilişim Teknolojileri ve Yazılım vb.) ve 67 tematik konudan birine bağlanıyor. Elektronik ve robotik projeler için en uygun tematik konular Robotik ve Kodlama, Doğal Afetler ve Afet Yönetimi, Erişilebilir Yaşam Teknolojileri, Tarım ve Hayvancılık Teknolojileri, Yenilenebilir Enerji ve Akıllı Ulaşım Sistemleri. Her alt projeyi en az üç dış danışman amaç, yöntem, beklenen sonuç, bilim etiği, bilimsel dil ve programla uyum açısından 1-5 arası puanlıyor.

Malzeme listeli 6 alt proje fikri

Aşağıdaki fikirler birer başlangıç noktası. Benzerlik sorgusuna takılmamak için problemi okulunuza ve ilinize göre özelleştirin: "deprem uyarı cihazı" yerine "okulumuzun spor salonundaki titreşimi ölçen düzenek" gibi. Malzemelerin çoğu tek bir Arduino Başlangıç Seti ile birkaç ek sensörle karşılanabiliyor; birkaç alt projede ortak kart ve kablo kullanmak bütçeyi rahatlatır.

1. Sarsıntıyı algılayıp uyaran düzenek

Tür: Tasarım · Tematik konu: Doğal Afetler ve Afet Yönetimi

İvme sensörü, belirlenen eşiği aşan titreşimde sesli ve ışıklı uyarı verir. Test ölçütü olarak masaya farklı yükseklikten bırakılan bir ağırlığın oluşturduğu titreşim kullanılabilir; öğrenciler eşik değerini yanlış alarm sayısına göre ayarlar.

• Arduino UNO R3 (USB kablolu)
• MPU6050 ivme ve jiroskop sensörü
• Buzzer, LED ve 220 Ω direnç (başlangıç setlerinde bulunur), 5 mm LED seti
• Breadboard ve jumper kablo

2. Görme engelliler için titreşimli engel uyarı bastonu

Tür: Tasarım · Tematik konu: Erişilebilir Yaşam Teknolojileri

Ultrasonik sensör önündeki engelin mesafesini ölçer, engel yaklaştıkça titreşim motoru daha sık titreşir. Öğrenciler farklı mesafe eşiklerini gözleri kapalı yürüme denemeleriyle karşılaştırıp en kullanışlı aralığı bulur.

• Arduino Nano (USB kablolu)
• HC-SR04 ultrasonik mesafe sensörü
• Titreşim motoru
• Anahtarlı 9 V pil yuvası, eski bir baston ya da PVC boru

3. Sınıfta hava kalitesi teneffüste ne kadar düzeliyor?

Tür: Araştırma · Tematik konu: Sağlıklı Yaşam ve Spor

Ders boyunca ve teneffüste pencere açıkken sınıfın sıcaklık, nem ve hava kalitesi değerleri dakikada bir kaydedilir. Hipotez örneği: "Pencere teneffüste 10 dakika açık kalırsa hava kalitesi değeri dersin başındaki seviyeye döner." MQ-135 kalibre edilmeden kesin ppm vermez; bu yüzden yöntem bölümünde mutlak değer yerine aynı sensörle yapılan göreli karşılaştırma olarak yazın.

• Arduino UNO R3
• MQ-135 hava kalite sensörü
• DHT11 sıcaklık ve nem modülü
• 2x16 I2C LCD ekran (ya da verileri bilgisayara aktarmak için yalnız USB kablosu)

4. Kuruyunca kendini sulayan saksı

Tür: Tasarım · Tematik konu: Tarım ve Hayvancılık Teknolojileri

Toprak nemi ayarlanan eşiğin altına düşünce pompa kısa süre çalışır. Test için iki özdeş saksıdan biri elle, diğeri düzenekle sulanır; iki hafta boyunca kullanılan su ölçülerek karşılaştırılır.

• XH-M214 röle kontrollü toprak nem sensörü (eşiği kendi üzerinden ayarlanır, pompayı kendi rölesiyle sürer)
• 12 V fırçasız mini su pompası ve hortum
• Kutulu 12 V priz adaptörü
• Veri kaydı istenirse ek olarak Arduino UNO ve DHT11

5. Güneşi takip eden panel daha çok enerji üretir mi?

Tür: Araştırma · Tematik konu: Yenilenebilir Enerji

İki küçük güneş panelinden biri sabit, diğeri iki ışık sensörünün yönlendirdiği servo motorla güneşi takip eder. Arduino iki panelin gerilimini gün boyunca kaydeder; bağımsız değişken takip, bağımlı değişken üretilen gerilimdir.

• Arduino UNO R3
• 2 adet 1,5 V güneş paneli
• SG90 servo motor
• 2 adet LDR ve 10 kΩ direnç (37 parça sensör setinde ışık sensörü de bulunur)

Panel gerilimini Arduino'nun analog girişine bağlamadan önce gerilim ve akım değerlerini Ohm kanunu hesaplayıcımızla, dirençleri de direnç renk kodu hesaplayıcısıyla kontrol edebilirsiniz.

6. Seradaki engelleri aşarak ilerleyen robot

Tür: Tasarım · Tematik konu: Robotik ve Kodlama

Kılavuz, Robotik ve Kodlama konusu için çizgi izleyen robotu örnek olarak sayıyor. Hazır bir kit platform olarak kullanılabilir, ama projeyi bir probleme bağlayın: sera sıraları arasında çizgiyi izleyip engelde duran bir taşıyıcı ya da kütüphanede kitap rafına götüren bir robot gibi. Test ölçütü olarak parkuru tamamlama süresi ve hatalı dönüş sayısı kullanılabilir.

• Engelden Kaçan Robot Kiti (Arduino Nano tabanlı) ya da Çizgi İzleyen Robot Kiti
• Uzaktan kumandalı başlangıç için Arduino Robot Araba Kiti (UNO, L298N motor sürücü ve HC-SR04 içinde)
• Parkur için siyah elektrik bandı ve beyaz zemin

Robotun parçalarını tek tek seçmek isterseniz çizgi izleyen robot malzemeleri ve robot yapımı için gereken malzemeler yazılarımıza bakabilirsiniz. Robot kit gövdesinin fuardan sonra okul ayniyatına kaydedileceğini unutmadan taşınır işlem fişini hazırlayın.

Fuar günü ve sonrası

• Süre: fuar en az 2, en fazla 3 tam gün, eğitim-öğretim saatleri içinde yapılır ve en geç saat 10:00'da başlar.
• Poster: her alt proje için 100x80 cm, üç panelli standart poster zorunlu. Sol panelde problem, özet ve yöntem; ortada başlık, tür, alan, tematik konu, ekip ve bulgular; sağda sonuçlar, öneriler ve kaynaklar yer alır. Tasarımda TÜBİTAK'ın Bilim Fuarları Görünürlük Rehberi'ne uyulur.
• Proje günlüğü: kılavuz, hazırlık sürecinde "Bilim Fuarı Proje Günlüğüm" dokümanının kullanılmasını ve günlüklerin fuarda sergilenmesini öneriyor. Elektronik projelerde devre fotoğraflarını ve deneme sonuçlarını günlüğe eklemek, ziyaretçiye anlatımı da kolaylaştırır.
• Veli onamı: sergilenen alt projelerdeki öğrencilerin velilerinden ıslak imzalı onam formu alınır ve yürütücüde saklanır.
• İzleme: TÜBİTAK'ın görevlendirdiği izleyici fuarı yerinde ziyaret edebilir.
• Sonuç raporu: fuardan sonra öğrenci ve ziyaretçi sayısı, fatura bilgileri, varsa iade dekontu ve fotoğraflar Fuar Sonuç Sistemi'ne girilir. Katılım belgeleri sistemden ve ARBİS'ten Türkçe ya da İngilizce alınır; basılı belge gönderilmez.

Fuara katılan öğrenciler için TÜBİTAK, 2204 araştırma projesi yarışmalarını da öneriyor. 2026-2027 döneminde 2204-A lise yarışmasının son başvuru tarihi 4 Ocak 2027, 2204-B ortaokul yarışmasının son başvuru tarihi 10 Şubat 2027 (ikisi de saat 17:30). Bilim fuarı için geliştirilen bir araştırma projesi, bu yarışmalar için iyi bir taslak olabilir.

Sık sorulan sorular

Bu yazıdaki tarih, tutar ve kurallar TÜBİTAK'ın 13. dönem 4006-A ve 4006-B çağrı metinleri, kılavuzları, sıkça sorulan sorular belgesi ve bilgilendirme sunumundan alınmıştır (erişim 19 Ekim 2026). Kılavuzlar ve çağrı metinleri TÜBİTAK 4006 program sayfasında yayımlanıyor; TÜBİTAK destek tutarlarını güncelleyebilir, başvurmadan önce son sürümü kontrol edin.