Direnç Renk Kodu Hesaplama ve SMD Kod Okuma
Direnç Renk Kodu Hesaplama ve SMD Kod Okuma
Direnç üzerindeki bantların rengini seçin, değer ve tolerans anında çıksın. 4, 5 ve 6 bantlı dirençleri okur, bildiğiniz bir değerin renklerini gösterir, SMD dirençlerdeki 103, 4R7, 1002 ve 01C gibi kodları çözer. Renkler IEC 60062 standardına göredir.
Tolerans bandı (çoğunlukla altın ya da gümüş) sağda olacak şekilde direnci tutun ve soldan okumaya başlayın. Çizimdeki bir banda tıklarsanız o bandın seçimi açılır.
Bilgi amaçlıdır. Renkler ışığa ve üreticiye göre farklı görünebilir; kahverengi, kırmızı ve turuncu sık karışır. Emin olmadığınız direnci devreye takmadan önce multimetreyle ölçün.
Direnç renk kodu nasıl okunur?
Direnç üzerindeki renkli halkalar değeri rakamla yazmak yerine renkle gösterir; çünkü küçük gövdeye yazılan rakam okunmaz, renk her yönden görünür. 4 bantlı dirençte ilk iki bant rakam, üçüncü bant çarpan (rakamların arkasına eklenecek sıfır sayısı), dördüncü bant toleranstır.
- Direnci tolerans bandı (çoğunlukla altın ya da gümüş) sağda kalacak şekilde tutun.
- Soldan ilk iki bandın rakamını yan yana yazın: kahverengi 1, siyah 0, yani 10.
- Üçüncü bant çarpandır: kırmızı ×100. 10 × 100 = 1.000 Ω, yani 1 kΩ.
- Son bant toleranstır: altın ±%5. Direncin gerçek değeri 950 Ω ile 1.050 Ω arasındadır.
5 bantlı dirençte rakam bandı üçe çıkar, sonra çarpan ve tolerans gelir. 6 bantlı dirençte en sondaki bant sıcaklık katsayısıdır: direnç ısındıkça değerinin ne kadar değiştiğini ppm/K cinsinden gösterir. Değeri hesaplamak için yukarıdaki aracı kullanabilirsiniz.
Direnç hangi uçtan okunur?
Yanlış uçtan başlamak en sık yapılan hatadır ve bambaşka bir değer verir. Yönü bulmak için şu ipuçlarına bakın:
- Altın ve gümüş başa gelmez. Bu iki renk rakam karşılığı olmayan renklerdir; uçta görüyorsanız orası sondur.
- Tolerans bandı ayrı durur. Son bant ile diğerleri arasında genelde daha geniş bir boşluk vardır; bazı üreticiler tolerans bandını biraz daha kalın basar.
- İlk bant uca daha yakındır. Rakam bantları gövdenin bir ucuna toplanır.
- Sonuç standart değer mi? Okuduğunuz değer E12, E24 ya da E96 serisinde yoksa büyük ihtimalle ters okuyorsunuz. Araç bu kontrolü otomatik yapar.
Hassas (5 bantlı) dirençlerde iki uçta da kahverengi olabilir; kahverengi hem 1 rakamı hem ±%1 toleranstır. Bu durumda iki yönü de deneyin, standart seriye uyan okuma doğrudur. Yine emin olamıyorsanız multimetreyle ölçün.
Direnç renk kodları tablosu
| Renk | Rakam | Çarpan | Tolerans | Sıcaklık katsayısı |
|---|---|---|---|---|
| Siyah | 0 | ×1 | - | 250 ppm/K |
| Kahverengi | 1 | ×10 | ±%1 | 100 ppm/K |
| Kırmızı | 2 | ×100 | ±%2 | 50 ppm/K |
| Turuncu | 3 | ×1.000 (1 k) | ±%0,05 | 15 ppm/K |
| Sarı | 4 | ×10.000 (10 k) | ±%0,02 | 25 ppm/K |
| Yeşil | 5 | ×100.000 (100 k) | ±%0,5 | 20 ppm/K |
| Mavi | 6 | ×1.000.000 (1 M) | ±%0,25 | 10 ppm/K |
| Mor | 7 | ×10 M | ±%0,1 | 5 ppm/K |
| Gri | 8 | ×100 M | ±%0,01 (eski üretimde ±%0,05) | 1 ppm/K |
| Beyaz | 9 | ×1 G | - | - |
| Altın | - | ×0,1 | ±%5 | - |
| Gümüş | - | ×0,01 | ±%10 | - |
| Pembe | - | ×0,001 | - | - |
| Bant yok | - | - | ±%20 | - |
Tablo IEC 60062 standardına göredir. Kırmızı (2) ile turuncu (3) ve kahverengi (1) ile kırmızı (2) loş ışıkta ya da ısınıp kararmış dirençlerde birbirine çok benzer; şüphede ölçerek doğrulayın.
Sık kullanılan direnç değerleri ve renkleri
Arduino ve LED devrelerinde en çok kullanılan değerlerin 4 bantlı (±%5) ve 5 bantlı (±%1) renk dizilimleri:
| Değer | 4 bant (±%5) | 5 bant (±%1) |
|---|---|---|
| 100 Ω | Kahverengi, Siyah, Kahverengi, Altın | Kahverengi, Siyah, Siyah, Siyah, Kahverengi |
| 220 Ω | Kırmızı, Kırmızı, Kahverengi, Altın | Kırmızı, Kırmızı, Siyah, Siyah, Kahverengi |
| 330 Ω | Turuncu, Turuncu, Kahverengi, Altın | Turuncu, Turuncu, Siyah, Siyah, Kahverengi |
| 470 Ω | Sarı, Mor, Kahverengi, Altın | Sarı, Mor, Siyah, Siyah, Kahverengi |
| 1 kΩ | Kahverengi, Siyah, Kırmızı, Altın | Kahverengi, Siyah, Siyah, Kahverengi, Kahverengi |
| 2,2 kΩ | Kırmızı, Kırmızı, Kırmızı, Altın | Kırmızı, Kırmızı, Siyah, Kahverengi, Kahverengi |
| 4,7 kΩ | Sarı, Mor, Kırmızı, Altın | Sarı, Mor, Siyah, Kahverengi, Kahverengi |
| 10 kΩ | Kahverengi, Siyah, Turuncu, Altın | Kahverengi, Siyah, Siyah, Kırmızı, Kahverengi |
| 100 kΩ | Kahverengi, Siyah, Sarı, Altın | Kahverengi, Siyah, Siyah, Turuncu, Kahverengi |
| 1 MΩ | Kahverengi, Siyah, Yeşil, Altın | Kahverengi, Siyah, Siyah, Sarı, Kahverengi |
220 Ω ve 330 Ω çoğunlukla 5 V Arduino pininden LED sürmek için, 10 kΩ buton ve sensörlerde pull-up/pull-down direnci olarak, 4,7 kΩ I2C hatlarında kullanılır. LED'e takılacak direncin hesabı Ohm kanunu hesaplama sayfasında adım adım anlatılıyor.
E12 ve E24 serileri: dirençler neden 4,7 kΩ gibi değerlerde?
Dirençler her değerde üretilmez; IEC 60063 standardındaki serilere göre üretilir. Seri adındaki sayı, bir onluk aralıktaki (örneğin 10 ile 100 arası) değer sayısıdır. Değerler, toleranslar birbirine değecek şekilde seçilmiştir; bu yüzden 1 kΩ'dan sonra 1,2 kΩ gelir, 1,1 kΩ ancak daha sık seride bulunur.
| Seri | Tipik tolerans | Değerler (her onluk aralıkta tekrar eder) |
|---|---|---|
| E12 | ±%10 | 10, 12, 15, 18, 22, 27, 33, 39, 47, 56, 68, 82 |
| E24 | ±%5 | 10, 11, 12, 13, 15, 16, 18, 20, 22, 24, 27, 30, 33, 36, 39, 43, 47, 51, 56, 62, 68, 75, 82, 91 |
| E96 | ±%1 | 100, 102, 105 ... 976 (96 değer; tam liste aşağıdaki EIA-96 tablosunda) |
Örneğin 47 değeri 4,7 Ω, 47 Ω, 470 Ω, 4,7 kΩ, 47 kΩ ve 470 kΩ olarak bulunur. Devre hesabında standart dışı bir değer çıkarsa (örneğin 160 Ω yerine 165 Ω) en yakın seri değeri seçilir; LED gibi akım sınırlama devrelerinde bir üst değere yuvarlamak daha güvenlidir.
SMD direnç kodu nasıl okunur?
SMD (yüzey montaj) dirençler renk yerine üzerine basılmış 3 ya da 4 karakterlik kodla işaretlenir. Çok küçük 0402 ve 0201 boyutlarında çoğu zaman hiç kod basılmaz; bu dirençler ancak ölçülerek ya da makaradaki etiketten tanınır.
10 × 10³ = 10 kΩ4,7 Ω100 × 10² = 10 kΩ100 × 100 = 10 kΩ3 haneli kod
İlk iki hane rakam, son hane eklenecek sıfır sayısıdır. 472 = 47 ve iki sıfır = 4.700 Ω (4,7 kΩ). 221 = 220 Ω, 220 = 22 Ω, 100 = 10 Ω. Genelde ±%5 toleranslı dirençlerde kullanılır.
4 haneli kod
İlk üç hane rakam, son hane sıfır sayısıdır. 1002 = 100 ve iki sıfır = 10 kΩ, 4701 = 4,7 kΩ, 2200 = 220 Ω. ±%1 toleranslı dirençlerde kullanılır.
R'li gösterim
10 Ω altındaki değerlerde R harfi ondalık virgülün yerine geçer: 4R7 = 4,7 Ω, R47 = 0,47 Ω, 1R00 = 1 Ω, R100 = 0,1 Ω. Akım ölçme (şönt) dirençlerinde sık görülür. 000 ya da 0 yazan direnç 0 Ω köprü dirençtir.
EIA-96 kodu
%1 hassas dirençlerde iki rakam ve bir harf kullanılır. Rakamlar aşağıdaki tablodan üç haneli değeri, harf çarpanı verir. 01C = 100 × 100 = 10 kΩ, 68X = 499 × 0,1 = 49,9 Ω, 30B = 200 × 10 = 2 kΩ.
| Harf | Çarpan | Harf | Çarpan |
|---|---|---|---|
| Z | ×0,001 | B ya da H | ×10 |
| Y ya da R | ×0,01 | C | ×100 |
| X ya da S | ×0,1 | D | ×1.000 |
| A | ×1 | E | ×10.000 |
| F | ×100.000 |
EIA-96 kod tablosu (kod ve değer):
R harfi hem EIA-96 çarpanı (×0,01) hem ondalık virgül olarak kullanıldığı için 47R gibi bir kod iki türlü okunabilir. Araç R ile biten iki haneli kodu ondalık gösterim olarak okur ve EIA-96 karşılığını da yazar; parçanın yanındaki diğer dirençlerin kodları hangi sistemin kullanıldığını gösterir.
Sık yapılan hatalar
- Ters yönden okumak. Kahverengi, siyah, kırmızı, altın (1 kΩ) ters okunursa anlamsız bir dizilim çıkar. Altın ve gümüş her zaman sondadır.
- 5 bantlı dirençte üçüncü bandı çarpan sanmak. 5 bantta ilk üç bant rakamdır, çarpan dördüncü banttır.
- SMD kodunu rakam gibi okumak. 220 yazan SMD direnç 220 Ω değil 22 Ω'dur; 220 Ω için kod 221'dir.
- Devre üzerindeyken ölçmek. Karttaki direnç başka elemanlara paralel bağlı olabilir; multimetre daha düşük değer gösterir. Doğru ölçüm için en az bir ucunu sökün.
- Ölçerken uçlara iki elle dokunmak. Vücut direnci yüksek değerli (100 kΩ ve üzeri) dirençlerin ölçümünü düşürür.
- Gücü unutmak. Renk kodu yalnız direnç değerini verir, gücü vermez. Güç, gövde boyutundan anlaşılır: standart küçük dirençler 1/4 W'tır.
Sık sorulan sorular
1k direnç renkleri nedir?
4 bantlı 1 kΩ direnç kahverengi, siyah, kırmızı, altın renklerindedir (10 × 100 = 1.000 Ω, ±%5). 5 bantlı ±%1 dirençte kahverengi, siyah, siyah, kahverengi, kahverengi olur.
10k direnç renkleri nedir?
4 bantta kahverengi, siyah, turuncu, altın (10 × 1.000 = 10 kΩ). 5 bantta kahverengi, siyah, siyah, kırmızı, kahverengi (100 × 100 = 10 kΩ, ±%1).
220 ohm direnç renkleri nedir?
4 bantta kırmızı, kırmızı, kahverengi, altın (22 × 10 = 220 Ω). 5 bantta kırmızı, kırmızı, siyah, siyah, kahverengi. Arduino ile LED yakarken en çok kullanılan değerlerden biridir.
103 SMD direnç kaç ohm?
103 kodunda ilk iki hane 10, son hane üç sıfır demektir: 10.000 Ω, yani 10 kΩ. Aynı değer 4 haneli kodda 1002, EIA-96 kodunda 01C olarak yazılır.
Altın ve gümüş bant ne anlama gelir?
Son banttaysa tolerans gösterir: altın ±%5, gümüş ±%10. Çarpan bandı konumundaysa (4 bantta üçüncü bant) altın ×0,1, gümüş ×0,01 demektir; 10 Ω altındaki dirençlerde görülür. Örneğin sarı, mor, altın, altın 4,7 Ω ±%5'tir.
4 bantlı ve 5 bantlı direnç arasındaki fark nedir?
4 bantlı dirençte iki rakam bandı vardır ve genelde ±%5 karbon film dirençtir. 5 bantlı dirençte üç rakam bandı vardır; 4,99 kΩ gibi üç haneli değerleri gösterebilir ve çoğunlukla ±%1 metal film dirençtir. Okuma mantığı aynıdır: rakamlar, çarpan, tolerans.
