Mini Sumo Robot Yapımı: Kurallar, Malzemeler ve Adımlar

Sumo robot ve mini sumo robot nedir?

Sumo robotlar, Japon sumo güreşinden esinlenen yarışma robotlarıdır. Robot, rakibini algılar, pistin kenarındaki beyaz çizgiyi görür ve rakibi pistin (dohyo) dışına itmeye çalışır. Önce dışarıya temas eden robot raundu kaybeder. Bu yarışmaların bugünkü biçimi Japonya'da şekillendi: Fujisoft'un düzenlediği All Japan Robot-Sumo Tournament ilk kez 1989'da deneme olarak yapıldı ve 1990'dan beri her yıl düzenleniyor.

Mini sumo, bu yarışmanın en yaygın sınıfıdır. Robot küçük olduğu için maliyeti makuldür, okul atölyesinde yapılabilir ve mekanik, elektronik ve yazılım bilgisini aynı projede bir araya getirir. Bu yüzden proje ödevlerinde, MEB Robot Yarışması'nda ve üniversitelerin düzenlediği robot yarışmalarında en sık görülen kategorilerden biridir. Türk ekipleri de yıllardır Avrupa'daki mini sumo yarışmalarında derece alıyor.

Sumo robot sınıfları, ölçü ve ağırlık kuralları

Sumo robotlar ağırlık ve taban ölçüsüne göre sınıflara ayrılır. Aşağıdaki değerler RoboChallenge (Romanya) yönetmeliklerinden ve MEB Robot Yarışması 2026 Mini Sumo kategori kılavuzundan alındı. Ölçü, tabana sığma sınırıdır; robotun yüksekliği mini ve büyük sınıflarda serbesttir, mikro ve nano sınıflarda ise yükseklik de sınırlıdır.

Kaynak: RoboChallenge Mega Sumo, Mini Sumo, Micro Sumo ve Nano Sumo yönetmelikleri; MEB Robot Yarışması 2026 Mini Sumo Kategori Kılavuzu. Pist ölçülerinde %5 tolerans uygulanır. Kurallar yarışmaya ve yıla göre değişebilir; başvurmadan önce katılacağınız yarışmanın güncel şartnamesini mutlaka okuyun.

MEB Robot Yarışması mini sumo kuralları (2026)

RoboChallenge gibi uluslararası yarışmalarda iki önemli fark vardır: hakemin kızılötesi kumandasıyla çalışan başlatma modülü zorunludur ve robotun pist ile temas eden parçaları, standart bir A4 kâğıdı iki saniyeden uzun süre tutmamalıdır (yapışkanlık testi). Büyük (3 kg) sınıfta RoboChallenge mıknatısa izin verirken MEB mini sumoda mıknatıs yasaktır. Bu yüzden bir yarışma için yaptığınız robotu başka bir yarışmaya götürmeden önce şartnameyi yeniden kontrol edin. Türkiye'deki ve yurt dışındaki etkinlik takvimi için robot yarışmaları sayfamıza bakabilirsiniz.

Mini sumo robot malzeme listesi

Bir mini sumo robotu yedi temel parçadan oluşur. Yarışmaya katılacaksanız RC5 uyumlu bir başlatma modülü ve Li-Po şarj aleti de listeye eklenmelidir. Robot yapımında kullanılan diğer parçalar için robot malzemeleri yazımıza da göz atabilirsiniz.

Parçaları seçerken nelere dikkat etmeli?

1. Kontrol kartı ve motor sürücü

Kontrol kartı robotun beynidir: sensörlerden gelen bilgiyi okur, programdaki kurala göre karar verir ve motorlara komut gönderir. Yarışma programı da bu kartta saklanır. Başlangıç için Arduino tabanlı bir kart öneririz; programlaması kolaydır, örnek kod ve kaynak boldur. Robotzade'nin kendi ürettiği NanoZade, MiniZade ve RedNova kartlarında kontrol devresi ile motor sürücü tek kartta birleşiktir, bu da hem yer hem ağırlık kazandırır.

Kartı seçmeden önce motorların çekeceği akımı bilin. Mini sumo motorları genellikle 1-6 amper arası akım çeker, güçlü motorlar ise çarpışma anında kısa süreli olarak 6-7 ampere çıkabilir. Motor sürücü bu anlık akımı taşıyamazsa robot itişme sırasında güç kaybeder ya da sürücü ısınıp kapanır. Yüksek güçlü motorlar için RedNova gibi akım kapasitesi yüksek bir kart seçin. Yarışmaya gidecekseniz StartZade-RO RC5 başlatma modülü gibi bir modülü de baştan devreye ekleyin.

2. Rakip algılayıcı (cisim) sensörler

Rakip sensörleri, karşıdaki robottan yansıyan kızılötesi ışıkla rakibi algılar. Mini sumo robotlar artık çok hızlı olduğu için sensörün tepki süresi en az menzili kadar önemlidir. Robotun önünü görebilmesi için en az 2 adet, 50 cm ve üzeri menzilli, küçük gövdeli sensör kullanın; yanlara ve arkaya eklenen sensörler rakibin nereden geldiğini anlamayı kolaylaştırır. Profesyonel robotlarda Omron, Keyence ve Pepperl+Fuchs gibi endüstriyel sensörler de kullanılır.

Unutmayın: sensörlerin katalogdaki algılama mesafesi beyaz yüzeye göre verilir. Deneyimli ekipler robotlarını mat siyaha boyar ve siyah bir rakipte bu mesafe belirgin biçimde düşer. Robotzade'nin ürettiği RZ60S sensörü 60 cm algılama mesafesi ve 0,5 ms tepki süresiyle mini sumo robotlar için tasarlandı; küçük boyutu sayesinde gövdeye birden fazla sensör yerleştirmek kolaydır. Daha uzun menzil isteyenler için FS80 ve endüstriyel sınıfta Omron E3Z-D62 seçenekleri var.

3. Kontrast çizgi sensörleri

Çizgi sensörleri robotun altına bakar ve pistin kenarındaki 2,5 cm'lik beyaz çizgiyi algılayarak robotun kendi kendine dışarı çıkmasını önler. Genellikle robotun iki ön köşesine birer adet yerleştirilir. QTR-1A, tek bir kızılötesi LED ve foto-transistör çiftinden oluşur ve yansımanın şiddetine göre analog çıkış verir; kartınız bu değeri analog okuyabilir ya da bir eşik değeriyle dijitale çevirebilir.

Analog sensör tercih etmenin pratik bir sebebi var: maçlar ilerledikçe dohyo yüzeyinde çizikler oluşur ve dijital çıkışlı sensörler bu açık renkli çizikleri beyaz çizgi sanabilir. Analog okumada eşik değerini pistte kalibre ederek bu hatayı büyük ölçüde engellersiniz. Bu nedenle QTR-1A sensör çiftini öneriyoruz.

4. Redüktörlü DC motorlar

Mini sumo robotlarda redüktörlü (dişli kutulu) DC motorlar kullanılır. En hızlı motor en iyi motor değildir: aşırı hızlı bir robotu yazılımla kontrol etmek zorlaşır ve robot rakibe ulaşamadan beyaz çizgiyi geçip pistten çıkabilir. Hız ile torkun dengeli olması gerekir. Başlangıç için 6 V'ta 400-1000 rpm aralığındaki motorlar iyi bir seçimdir; mini sumoda yaygın kullanılan Force-Up ve NovaMax serisi motorlar bu aralıktadır, bütçesi kısıtlı olanlar 12-16 mm çaplı redüktörlü DC motorlarla da başlayabilir.

Deneyimli ekipler 6 V motorları 7,4 V ya da 11,1 V pille, yani nominal geriliminin üzerinde sürerek hız ve torkunu artırır. Bu yöntem motorun ve dişlilerin ömrünü kısaltır; uygulayacaksanız motor sürücünün akım sınırına dikkat edin. Mini sumoda dişliler sert çarpışmalarla çabuk aşınır, bu yüzden motorları yedekli almanızı öneririz.

5. Tekerlekler

En iyi motoru ve sensörü kullansanız bile tekerlek zemine yeterince tutunmuyorsa robotunuz itişmede kaybeder. Robotun çarpışma anında ve yüksek hızda kaymaması için sürtünmesi yüksek, yumuşak silikon tekerlek kullanın. Robotzade'nin ürettiği Bond silikon tekerlek seti 30 mm dış çapa, 3 mm mil deliğine (12 ve 16 mm motorlarla uyumlu) ve ürün sayfasındaki bilgiye göre Shore 15A sertliğe sahiptir. Siyah renkli tekerlek seçmek, robotun rakip sensörlerince görülmesini de zorlaştırır.

Tekerleklerin tutuşu toz ve kirle hızla düşer. Her maç öncesinde tekerleği temizlemek, raundu kazandıran küçük alışkanlıklardan biridir. Yapıştırıcı ya da yapışkan sıvı sürmek ise yasaktır; RoboChallenge'da tekerlek, A4 kâğıdı iki saniyeden uzun tutarsa robot yarışamaz.

6. Robot gövdesi ve bıçak

Gövde robotun zırhıdır. Çarpışmalarda elektroniği korumak için kapalı tasarımlı, metal bir gövde tercih edin. 3D yazıcıyla gövde basmak prototip için iyidir, ancak plastik gövdede ağırlık merkezini yere yaklaştırmak zordur; mini sumoda ağırlık merkezinin düşük olması itişmede doğrudan avantaj sağlar. Gövdenin mat siyah olması da önemlidir: Robotzade'nin mini sumo gövdeleri mat siyah elektrostatik toz boyalıdır, bu sayede rakip sensörlerinin robotu görmesi zorlaşır.

Bıçak, robotun rakibin altına girip onun zeminle temasını azaltmasını sağlar ve itişmenin sonucunu çoğu zaman bıçak belirler. Ancak MEB yarışmasında kâğıt testi yapılır: bıçağın kenarına kâğıt sürtülür, kâğıdı kesiyorsa robot yarışmaya alınmaz. Testi geçmek için bıçağın kesici kenarını eğe ile hafifçe köreltin. Mini sumo için Japon mini sumo robot bıçağı, Kanzawa ve Kanzawa Black bıçakları kullanabilirsiniz.

7. Güç kaynağı: Li-Po pil

Mini sumoda 7,4 V (2S) ya da 11,1 V (3S), 300-850 mAh kapasiteli Li-Po piller kullanılır. İlk kez robot yapanlar genellikle yüksek kapasiteli pil seçer, oysa raunt saniyeler içinde biter ve küçük bir pil bile bir maç için yeterlidir. Hafif ve küçük pil, ağırlığı gövdeye ve bıçağa ayırmanızı sağlar. 9 V pil, kalem pil ya da telefon pili Li-Po'nun verdiği anlık akımı veremez; robotunuz itişmede güçsüz kalır. Li-Po pilleri yalnızca Li-Po'ya uygun şarj aletiyle şarj edin ve pili gövdede çarpışmada ezilmeyecek şekilde sabitleyin.

Adım adım mini sumo robot yapımı

1. Şartnameyi okuyun. Katılacağınız yarışmanın güncel kurallarını indirin: ölçü, ağırlık, başlatma yöntemi, bıçak ve yapışkanlık testi. Tasarım kararlarının çoğu buradan çıkar.
2. Ağırlık bütçesi yapın. 500 gramı motorlara, pile, elektroniğe, gövdeye ve bıçağa paylaştırın. Hedef, sınıra olabildiğince yakın ama altında kalmak ve ağırlığın büyük kısmını alta ve öne yerleştirmektir.
3. Gövdeyi hazırlayın. Hazır metal gövde kullanıyorsanız motor yuvalarını ve sensör deliklerini kontrol edin. Kendiniz tasarlıyorsanız 10 x 10 cm sınırına milimetrik değil, birkaç milimetre pay bırakarak çizin; teknik kontrolde kutuya sığmayan robot yarışamaz.
4. Motorları ve tekerlekleri takın. Motorları gövdeye sağlam sabitleyin, tekerlekleri mile set vidasıyla oturtun. Bıçağın pist yüzeyine paralel ve yere çok yakın durduğunu kontrol edin.
5. Elektroniği yerleştirin. Kontrol kartını, motor sürücüyü ve pili çarpışmalarda zarar görmeyecek şekilde gövdenin içine alın. Açma kapama anahtarına ve şarj soketine kolay erişim bırakın.
6. Sensörleri bağlayın. Rakip sensörlerini öne (gerekirse yanlara ve arkaya), çizgi sensörlerini ön köşelere ve zemine yakın yerleştirin. Her sensörü tek tek seri port ekranından okuyarak doğru çalıştığını görün.
7. Yazılımı yazın. Önce motorları ileri, geri ve dönüş yönünde test edin. Ardından çizgi algılayınca geri çekilme, rakip arama ve rakibe saldırı davranışlarını ayrı ayrı yazıp birleştirin. Başlatma modülünün sinyalini bekleyen başlangıç kodunu da ekleyin.
8. Pistte kalibre edin. Çizgi sensörü eşiklerini gerçek bir dohyo üzerinde ayarlayın. Mümkünse 77 cm'lik bir mini sumo pisti edinin; masa ya da kâğıt üzerinde yapılan ayar yarışma pistinde tutmaz.
9. Tartın ve ölçün. Robotu pil takılıyken hassas tartıda tartın ve 10 x 10 cm'lik bir kutuya sığdığını deneyin. Ağırlık eksikse ağırlığı alta ve öne ekleyin.
10. Bol bol maç yapın. Robotu başka bir robota ya da sabit bir cisme karşı yüzlerce kez çalıştırın. Hataların çoğu ancak tekrar eden denemelerde ortaya çıkar.

Strateji ve yazılım ipuçları

• Çizgi kontrolü her şeyden önce gelir. Programın her döngüsünde önce çizgi sensörlerine bakın. Robot saldırı halindeyken bile beyaz çizgiyi görünce geri çekilmeli ya da dönmelidir.
• Birden fazla başlangıç taktiği hazırlayın. Maç başında düz saldırı, yana kaçış, geri çekilip bekleme gibi farklı açılışlar hazırlayın ve kart üzerindeki bir anahtar ya da DIP switch ile maçtan önce seçin. Rakibi ilk rauntta izleyip ikinci rauntta taktik değiştirmek çoğu zaman maçı çevirir.
• Arama hareketini planlayın. Rakip görünmüyorsa yerinde dönmek ya da geniş yay çizmek, rastgele ilerlemekten iyidir. Arka ve yan sensörler rakibin geldiği yönü göstererek dönüş yönünü seçmenizi kolaylaştırır.
• Rakibe tam önden girmeye çalışın. Bıçağın işe yaraması için rakibe dik açıyla girmek gerekir. Rakip sadece bir ön sensörde görünüyorsa önce ona doğru dönüp iki sensörde birden görünce tam güç verin.
• Operatör de en az robot kadar önemlidir. En iyi robot bile kendiliğinden kazanmaz. Robotu kullanan kişi her taktiğin ne yaptığını bilmeli ve rakibe göre doğru taktiği seçebilmelidir.

Sık yapılan hatalar

Hazır mini sumo robot kitleri

Parçaları tek tek seçmek öğreticidir ama zaman alır. Projeye hızlı başlamak ya da denenmiş bir mekanikle yarışmaya gitmek isteyenler için hazır kitler iyi bir başlangıçtır. Robotzade'nin mini sumo kitleri kendi ekibi tarafından tasarlanıp üretilir ve yarışma kurallarına göre boyutlandırılır.

Ölçü ve ağırlıklar ürün sayfalarındaki bilgilerdir. Güncel fiyat ve stok için ürün sayfasına bakın.

Mini sumo robotun maliyeti seçtiğiniz parçaların kalitesiyle doğrudan ilişkilidir; iyi sensör, güçlü motor ve sağlam gövde rakiplerinize karşı avantaj sağlar. Yine de en pahalı robot kendiliğinden kazanmaz. Sıfırdan başlayan bir ekibin robotu yapıp programlaması ve yarışmaya hazır hale gelmesi aylar sürebilir; yarışma takvimini görüp hazırlığa erken başlamanızı öneririz. 3 kg sınıfında yarışmak isteyenler için GZero Profesyonel Sumo Robot Kiti ve GZero sumo robot gövdesi de mevcuttur.

Aklınıza takılanları info@robotzade.com adresine yazarak ya da 0212 220 44 49 numaralı telefondan bize sorabilirsiniz.

Sık sorulan sorular