Güç Kaynağı Hesaplama: LED Trafo, Adaptör ve Voltaj Düşürücü Seçimi
Güç Kaynağı Hesaplama: LED Trafo, Adaptör ve Voltaj Düşürücü Seçimi
Bu güç kaynağı hesaplama aracıyla projenizdeki kartların, servoların ve LED'lerin toplam akımını bulun, kaç amper ve kaç watt adaptör gerektiğini görün. Şerit LED sekmesi metre başına güçten LED trafosunu, voltaj düşürme sekmesi lineer regülatör ile step-down kartın ısı kaybını ve kaynaktan çekilen akımı hesaplar. Her sonucun altında hesabın adım adım çözümü yer alır.
Bilgi amaçlıdır. Sonuçlar tahmindir: yüklerin gerçek akımı kullanım biçimine, motorların kalkış akımına ve LED'lerin parlaklığına göre değişir. 220 V şebekeye bağlanan devrelerde yalıtımlı kutu ve uygun sigorta kullanın; adaptörün ve kartın üreticisinin verdiği sınırlara uyun.
Güç kaynağı nasıl seçilir?
Bir adaptörün ya da güç kaynağının üzerinde iki değer yazar: voltaj (V) ve akım (A). Doğru kaynağı seçmek için iki kural yeter. Birincisi, voltaj devrenin istediği değerle aynı olmalıdır; 5 V'luk bir LED şeride 12 V vermek LED'leri yakar. İkincisi, kaynağın akımı devrenin çektiği toplam akımdan yüksek olmalıdır. Akımı yüksek bir adaptör zarar vermez, çünkü devre yalnız ihtiyacı kadar akım çeker; Adafruit'in NeoPixel besleme kılavuzu bunu "fazla amper iyidir, fazla volt kötüdür" diye özetler.
I = Σ adet × I yük4 × 2,5 A + 30 × 0,02 A = 10,6 AP = U × I5 V × 10,6 A = 53 WI adaptör = I × 1,210,6 A × 1,2 = 12,72 AGüvenlik payı, adaptörü sınırında çalıştırmamak içindir. Motor ve servolar kalkışta, LED'ler en parlak beyazda en yüksek akımı çeker; hesabı ortalamaya göre yaparsanız adaptör bu anlarda gerilimi tutamaz ve kart yeniden başlar. Toplamın üstüne %20-30 eklemek yaygın uygulamadır; adaptörün ısındığını görürseniz bir üst akım değerine geçin.
Örnek: Arduino robotu için adaptör
Dört MG996R servo ve 30 adreslenebilir LED'i olan bir robotu 5 V'tan besleyeceğiz. MG996R'nin veri sayfasındaki durma akımı 6 V'ta 2,5 A'dir; dört servo birlikte zorlandığında 10 A çeker. Otuz WS2812 LED ortalama 20 mA'den 0,6 A çeker. Toplam 10,6 A, %20 payla 12,72 A eder; bu robot için 5 V ve en az 12,72 A, yani yaklaşık 64 W'lık bir kaynak gerekir. Kartın ve sensörlerin akımını da ürün sayfalarından ekleyin. Servoları Arduino'nun 5 V pininden beslemeyin: kartın regülatörü bu akımı veremez. Servoları ayrı bir kaynaktan besleyip kaynakların GND uçlarını birleştirin.
Sık kullanılan kartların ve modüllerin akımı
| Yük | Akım | Kaynak |
|---|---|---|
| Raspberry Pi 5 | 5,1 V, 5 A önerilen adaptör | Raspberry Pi belgeleri |
| Raspberry Pi 4 | 5,1 V, 3 A önerilen adaptör | Raspberry Pi belgeleri |
| ESP32 kartı | En az 0,5 A verebilen kaynak | Espressif donanım tasarım kılavuzu |
| MG996R servo | Durma akımı 2,5 A (6 V) | Üreticinin veri sayfası |
| Röle modülü (SRD-05VDC) | Bobin 72 mA (5 V) | Rölenin veri sayfası |
| WS2812 adreslenebilir LED | Tam beyazda 60 mA, ortalama 20 mA | Adafruit NeoPixel kılavuzu |
| 5 mm LED | 20 mA | Tipik veri sayfası değeri |
Listede olmayan bir modülün akımını ürün sayfasındaki teknik özelliklerde ya da veri sayfasında bulabilirsiniz. Çalışan bir devrenin gerçek tüketimini, hatta bağlanan bir wattmetre akımı, gerilimi ve gücü aynı anda göstererek ölçer.
Şerit LED trafo hesaplama
Şerit LED'lerin gücü metre başına watt (W/m) olarak verilir. Gereken LED trafosu, metre başına gücün şerit uzunluğuyla çarpılmasıyla bulunur; trafonun akımı ise bu gücün şerit gerilimine bölünmesidir. Aynı güçteki bir şerit 24 V'ta 12 V'un yarısı kadar akım çeker; uzun şeritlerde 24 V'un tercih edilmesinin sebebi budur.
P = W/m × metre14,4 W/m × 5 m = 72 WI = P ÷ U72 W ÷ 12 V = 6 AP trafo = P × 1,272 W × 1,2 = 86,4 W| Şerit | Gerilim | Metre başına güç | Metre başına akım |
|---|---|---|---|
| 3528, 60 LED/m | 12 V | 4,8 W/m | 0,4 A/m |
| 5050, 60 LED/m | 12 V | 14,4 W/m | 1,2 A/m |
| WS2812B, 60 LED/m, tam beyaz | 5 V | 18 W/m | 3,6 A/m |
| WS2812B, 30 LED/m, tam beyaz | 5 V | 9 W/m | 1,8 A/m |
3528 ve 5050 değerleri LEDYi'nin 3528 ve 5050 şerit veri sayfalarından, WS2812B değerleri LED başına 60 mA'den hesaplanmıştır. Üreticiye göre değişebildiği için kendi şeridinizin etiketindeki W/m değerini kullanın.
Örnek: 5 metre 12 V 5050 şerit LED
5050 60 LED/m şerit 14,4 W/m çeker. 5 metre için 14,4 × 5 = 72 W, 72 ÷ 12 = 6 A. %20 payla trafo en az 86,4 W ve 7,2 A olmalıdır; bu şerit için 12 V'luk 7,2 A ya da daha yüksek bir LED trafosu seçilir. Aynı şeridin 24 V sürümü 3 A çeker.
Adreslenebilir LED'lerde besleme
WS2812 gibi 5 V adreslenebilir LED'lerde her LED tam beyazda 60 mA çeker; 144 LED'lik bir metre 8,6 A eder. Adafruit kılavuzu, gerçek kullanımda tüm LED'ler aynı anda beyaz yanmadığı için ortalama 20 mA'i kaba bir ölçü olarak verir, ama en güvenli seçim 60 mA'e göre hesaplamaktır. 5 V'ta gerilim şerit boyunca hızla düştüğü için renklerin eşit kalması adına hiçbir LED'in besleme noktasına uzaklığı 1 metreyi geçmemelidir. Uzun şeridi iki ucundan ve ortasından besleyin; birden fazla kaynak kullanıyorsanız GND'leri birleştirin, her kaynağın artı ucunu yalnız kendi şerit parçasına bağlayın. Yüksek akım taşıyan besleme kablosunun kesitini kablo kesiti hesaplama aracıyla bulabilirsiniz.
Voltaj düşürme: lineer regülatör mü, step-down mı?
12 V'luk bir adaptörden ya da 2S pilden 5 V elde etmenin iki yolu vardır. LM317 ve 7805 gibi lineer regülatörler aradaki gerilim farkını ısıya çevirir: devre ne kadar akım çekiyorsa kaynaktan da o kadar çekilir ve fark watt olarak regülatörün üstünde ısınır. Step-down (buck) kartlar ise anahtarlamalı çalışır; gücü büyük ölçüde aktarır, kaynaktan çıkıştakinden daha az akım çeker.
P kayıp = (U giriş − U çıkış) × I(12 − 5) V × 1 A = 7 WP giriş = U çıkış × I ÷ verim5 W ÷ 0,85 = 5,88 WI giriş = P giriş ÷ U giriş5,88 W ÷ 12 V = 0,49 AÖrnek: 12 V'tan 5 V, 1 A
Lineer regülatörde kayıp (12 − 5) × 1 = 7 W'tır; verim 5 ÷ 12 = %42 olur, regülatör soğutucusuz bu ısıyı taşıyamaz. %85 verimli bir step-down kart aynı 5 W'ı verirken kaynaktan 5,88 W, yani 12 V'ta 0,49 A çeker; kayıp 0,88 W'tır. Pille çalışan robotlarda bu fark pil süresini doğrudan uzatır.
Lineer regülatörün yeri, gerilim farkı ve akım küçükken ya da temiz bir besleme gerektiğindedir: 9 V'tan 3,3 V'a 0,2 A düşürürken kayıp 1,14 W'tır. Lineer regülatörün çalışması için girişin çıkıştan yeterince yüksek olması da gerekir; Texas Instruments'ın LM317 veri sayfasındaki değerler en az 3 V giriş-çıkış farkı için verilir. Çıkış girişten yüksekse ne lineer regülatör ne step-down işe yarar; voltaj yükseltici (step-up) kart gerekir.
220 V şebekeden doğrudan beslenen açık kart adaptör devreleri yalıtımlı bir kutunun içine monte edilmeli, şebeke tarafına dokunulmayacak biçimde bağlanmalıdır. Şebeke bağlantısı konusunda deneyiminiz yoksa kutulu bir adaptör kullanın. Elektronik ve robotik için diğer araçlar hesaplayıcılar sayfasında; pille çalışan projelerde çalışma süresini pil ve batarya hesaplama aracıyla bulabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Güç kaynağı kaç watt olmalı?
Devredeki yüklerin akımları toplanır ve besleme gerilimiyle çarpılır: P = U × I. Bu değerin üstüne %20-30 güvenlik payı eklenir. 5 V'ta toplam 4 A çeken bir proje 20 W eder, %20 payla en az 24 W'lık bir kaynak gerekir.
5 metre şerit LED için kaç amper trafo gerekir?
Şeridin metre başına gücüne bağlıdır. 12 V 5050 60 LED/m şerit 14,4 W/m çeker; 5 metre 72 W, 72 ÷ 12 = 6 A eder. %20 payla en az 7,2 A'lik bir 12 V LED trafosu gerekir. Aynı uzunlukta 3528 şerit 2 A çeker, 2,4 A'lik trafo yeterlidir.
Adaptörün amperi yüksek olursa cihaza zarar verir mi?
Hayır. Cihaz adaptörden yalnız ihtiyacı kadar akım çeker; adaptörün üzerindeki amper değeri verebileceği en yüksek akımdır. Zarar veren yüksek voltajdır: adaptörün voltajı cihazın istediği değerle aynı olmalıdır.
Servo motorları Arduino'nun 5 V pininden besleyebilir miyim?
Tek küçük bir servo için kısa denemelerde olabilir, ama birden fazla ya da MG996R gibi güçlü servolar için hayır. MG996R'nin durma akımı 2,5 A'dir ve kartın regülatörü bu akımı veremez; kart yeniden başlar ya da regülatör ısınır. Servoları ayrı bir 5-6 V kaynaktan besleyin ve GND'yi Arduino ile birleştirin.
12 V'tan 5 V elde etmek için LM317 mi, step-down mı kullanmalıyım?
Akım birkaç yüz miliamperi geçiyorsa step-down kullanın. 12 V'tan 5 V'a 1 A düşürürken LM317 7 W ısı atar, %85 verimli bir step-down kart ise yaklaşık 0,9 W kayıpla çalışır. Küçük akımlı, gürültüye duyarlı devrelerde lineer regülatör daha temiz bir çıkış verir.
Raspberry Pi için hangi adaptör gerekir?
Raspberry Pi belgelerine göre tüm modeller 5,1 V ister. Raspberry Pi 5 için 5 A, Raspberry Pi 4 için 3 A önerilir. USB'ye takılan disk ve kameralar da bu akımdan pay aldığı için önerilenden düşük bir adaptör kullanmayın.